straatlawaai ramen

Last van straatlawaai?


Dan is de oorzaak hoogstwaarschijnlijk het buitenschrijnwerk.


De samengestelde geluidsisolatie van een gevelvlak wordt bepaald door het zwakste element. De akoestisch minst performante geveldelen zijn bijna altijd het buitenschrijnwerk.

Advies omtrent straatlawaai is wellicht het type advies dat me het vaakst gevraagd wordt.


De vraag die ik dan krijg van potentiële adviesklanten is: "enkel het glas vervangen of het volledige raam vervangen?".


Mijn antwoord is dan dat eerst het bestaande buitenschrijnwerk kritisch bekeken moeten om vervolgens in functie van parameters zoals het type straat, het aantal m² ramen, de aanwezigheid van ventiliatieroosters, de geometrie van de ruimte, de oriëntatie van de ruimte t.o.v. de straat,.... te  kunnen berekenen aan welke akoestische eisen het buitenschrijnwerk moet voldoen.


Als ik een advies uitvoer krijgen de adviesklanten een overzicht van welk type glas, raam, ventilatieroosters ze dienen te bestellen om het  straatlawaai afdoende te weren.



Wat is de impact van ramen en deuren op de gevelisolatie?


Het zijn de ramen, deuren, ventilatieroosters en andere doorboringen van de gevel die de grootste impact hebben op de geluidsisolatie van de gevel.



raam =


  • glas
  • raamkader
  • voegdichtigen bij opengaande ramen
  • aansluiting raamkader op metselwerk/latei
  • aansluiting op de dorpel


deur =


  • deurpaneel
  • deurkader
  • aansluiting kader op metselwerk/latei
  • aansluiting op dorpel
  • voegdichtingen
  • sleutelgat




Enkele voorbeeldjes:


Een basiskennis van de veelgebruikte grootheden qua luchtgeluidsisolatie is nodig om onderstaande goed te begrijpen.


gevelvlak van 13,5 m²

  • 5 m² raam (glas+kader) met een RAtr 27 dB(A)
  • 8,5 m² zware muur met een RAtr 50  dB (A)

samengestelde geluidsisolatie van dit gevelvlak: RAtr, samengesteld  31,28 ≈ 31 dB(A)

Een veel voorkomende fout is dat men een voorzetwand gaat plaatsen om de geluidsisolatie van de gevel aan te pakken i.p.v. de lekdichtheid van het raam te verbeteren, het glas te vervangen of het volledige raam te vervangen door een akoestisch beter presterend exemplaar.



Dezelfde gevelsamenstelling als in bovenstaande voorbeeld maar er wordt een voorzetwand geplaatst .


  • de RAtr van het metselwerk gedeelte van de gevel stijgt hierdoor van 50 dB  tot 60  dB



De samengestelde geluidsisolatie van dit gevelvlak bedraagt nu RAtr, samengesteld  31,31 ≈ 31 dB(A).


Een pak geld kwijt zonder de geluidsoverlast door het straatlawaai te verminderen.


Belgische Akoestische norm



Wat zegt de norm NBN S01-400-1 : “Akoestische criteria voor woongebouwen” die in juli 2022 geplubliceerd werd over de isolatie tegen straatlawaai?



De doelstelling van de norm is om het maximaal geluidsniveau LAeq onder de 34 dB(A) overdag en 28 dB(A) 's nachts te houden om aan de eisten voor klasse C. Om aan de criteria van klassa A en B te voldoen is dit respectievelijk 30 dB(A) overdag en 25 dB(A) 's nachts.


In de buurt van luchthavens en treinstations gelden strengere normen als het om een slaapkamer gaat.


Om deze maximale niveaus in de binnenruimtes  te garanderen werden er minimale eisen vastgelegd voor de luchtgeluidsisolatie per gevelvlak.

akoestische comfortklasse C



De luchtgeluidsisolatie van het gevelvlak DAtr  voor slaapkamer, woonkamer, keuken en studeerkamer moet:


  • hoger zijn dan het niveau van het straatlawaai (overdag) dat op het gevelvlak invalt - 34 dB + 3 dB *
  • en moet minimaal 28 dB(A) bedragen



* indien de ruimte 2 gevelvlakken heeft die beiden over een ventilatierooster of een gevelelement met een geluidsverzwakkingsindex lager dan RAtr 48 dB bevatten en

beide gevelvlakken worden blootgesteld aan een lawaaibelasting LA,day van minstens 62 dB overdag of, voor slaapkamers, aan een LA,night van minstens 56 dB ‘s nachts.




slaapkamers zijn de meeste delicate ruimtes



Voor slaapkamers geldt dat DAtr tevens hoger zijn dan het niveau van het straatlawaai dat 's nachts op het gevelvlak invalt - 28  dB + 3 dB*


* indien de ruimte 2 gevelvlakken heeft die beiden over een ventilatierooster of een gevelelement met een geluidsverzwakkingsindex lager dan RAtr 48 dB bevatten en

beide gevelvlakken worden blootgesteld aan een lawaaibelasting LA,day van minstens 62 dB overdag of, voor slaapkamers, aan een LA,night van minstens 56 dB ‘s nachts.



Indien de gevel waarachter de slaapkamer ligt blootgesteld wordt aan een LAmax,3x,night* ≥70 dB veroorzaakt door passages van voertuigen (trein, tram, vliegtuig, bus, …) ’s nachts moet DAtr minimaal 34 dB zijn. 


*het maximale geluiddrukniveau LAeq,1s,max,passage gemeten in een meetpunt op 2 m loodrechte afstand vóór het midden van het gevelvlak van een slaapkamer, veroorzaakt door de passage van een voertuig (tram, trein, bus, vliegtuig, …), dat minstens drie maal per nacht (tussen 23 u en 07 u) gedurende minstens één nacht per week overschreden wordt




akoestische comfortklasses A & B



De luchtgeluidsisolatie van het gevelvlak DAtr  voor slaapkamer, woonkamer, keuken en studeerkamer moet beter zijn dan:


  • het niveau van het straatlawaai dat op het gevelvlak invalt - 30 dB(A) + 3 dB *
  • en moet minimaal 32 dB(A) bedragen



* indien de ruimte 2 gevelvlakken heeft die beiden over een ventilatierooster of een gevelelement met een geluidsverzwakkingsindex lager dan RAtr 48 dB bevatten en

beide gevelvlakken worden blootgesteld aan een lawaaibelasting LA,day van minstens 62 dB overdag of, voor slaapkamers, aan een LA,night van minstens 56 dB ‘s nachts.




slaapkamers zijn de meeste delicate ruimtes



Voor slaapkamers geldt dat DAtr tevens hoger zijn dan het niveau van het straatlawaai dat 's nachts op het gevelvlak invalt - 25 dB + 3 dB*


* indien de ruimte 2 gevelvlakken heeft die beiden over een ventilatierooster of een gevelelement met een geluidsverzwakkingsindex lager dan RAtr 48 dB bevatten en

beide gevelvlakken worden blootgesteld aan een lawaaibelasting LA,day van minstens 62 dB overdag of, voor slaapkamers, aan een LA,night van minstens 56 dB ‘s nachts.




Indien de gevel waarachter de slaapkamer ligt blootgesteld wordt aan een LAmax,3x,night* ≥70 dB veroorzaakt door passages van voertuigen (trein, tram, vliegtuig, bus, …) ’s nachts moet DAtr minimaal 34 dB zijn.


*het maximale geluiddrukniveau LAeq,1s,max,passage gemeten in een meetpunt op 2 m loodrechte afstand vóór het midden van het gevelvlak van een slaapkamer, veroorzaakt door de passage van een voertuig (tram, trein, bus, vliegtuig, …), dat minstens drie maal per nacht (tussen 23 u en 07 u) gedurende minstens één nacht per week overschreden wordt



 

Hoe hoger het geluidsniveau van het staatlawaai LA dat op het gevelvlak invalt hoe beter de luchtgeluidsisolatie van het gevelvlak moet zijn om het equivalente geluidsniveau onder de 30/34 dB (A) te houden.


De hoeveelheid staatlawaai dat op gevel invalt hangt af van:


  • de hoeveelheid wegverkeer, het type voertuig, de snelheid van de voertuigen, de staat van het wegdek, droog of nat wegdek,...


Een akoestisch bureau kan op een relevant tijdstip het straatlawaai komen meten (overdag tussen 7 u en 19 u, 's nachts tussen 23 u en 7 uur ). Dit kan zeker interessant zijn voor grotere bouwprojecten. Als er veel ramen besteld moet worden dan kan het economisch interessanter zijn om een geluidsmeting te laten uitvoeren dan te dure ramen plaatsen.

Voor ééngezinswoningen laten de Belgische Akoestische normen toe om tabellen te gebruiken.



weg klasse 1 = LA,ref,day  60 dB en LA,ref,night  55 dB


wegen die onder deze klasse vallen zijn:


  • rustige, landelijke wegen rustige verkaveling met enkel lokaal verkeer
  • rustige stadstraten met beperkt lokaal verkeer



weg klasse 2  = LA,ref,day 65 dB en LA,ref,night 60 dB


wegen die tot onder deze klasse vallen zijn stadsstraten met asfalt + 1 rijvak per richting en normaal verkeer



weg klasse 3 = = LA,ref,day 70 dB en LA,ref,night 65 dB


wegen die onder deze klasse vallen zijn straten met druk, traagrijdend verkeer



weg klasse 4 = LA,ref,day   ≥ 77 dB en LA,ref,night ≥ 72 dB


wegen die onder deze klasse vallen zijn:


  • stadsstraten met intens verkeer
  • wegen met druk verkeer en een betonnen wegdek
  • nationale wegen
  • invalswegen naar steden
  • verbindingswegen naar industrieterreinen met veel vrachtverkeer

link geveloriëntatie - geluidsbelasting


De hoeveelheid straatlawaai dat op de gevel invalt LA hangt niet alleen af van de hoeveelheid geproduceerd geluid op de straat maar ook van de geveloriëntatie t.o.v. de straat.

straatlawaai geveloriëntatie

Het straatlawaai dat invalt op de gevel parallel met de weg is gelijk aan het op de straat geproduceerde lawaai.


Het straatlawaainiveau dat invalt op de zijgevel is 3 dB lager dan het op de straat geproduceerde lawaai.


Het geluidniveau dat invalt op de achtergevel is 13 dB lager dan het op de straat geproduceerde lawaai.

Zo voorziet de norm meerdere figuren met geveloriëntaties waaruit de LA bepaald kan worden.

straatlawaai geveloriëntatie
straatlawaai geveloriëntatie
straatlawaai geveloriëntatie
straatlawaai geveloriëntatie

akoestische comfortklasse C



  • DAtr ≥ LA,day – 34 dB + m*
  • DAtr ≥ 28 dB


* indien de ruimte 2 gevelvlakken heeft die beiden over een ventilatierooster of een gevelelement met een geluidsverzwakkingsindex lager dan RAtr 48 dB bevatten en beide gevelvlakken worden blootgesteld aan een lawaaibelasting LA,day van minstens 62 dB overdag of, voor slaapkamers, aan een LA,night van minstens 56 dB ‘s nachts.



DAtr (gewogen gestandaardiseerde geluiddrukniveauverschil van een gevelvlak, aangepast aan het type-spectrum voor stadsverkeersgeluid) = het verschil tussen  het geluidsniveau buiten  en binnen in een normaal bemeubelde ruimte 



Voor slaapkamers geldt tevens:


  • DAtr ≥ LA,night – 28 dB + m*


* indien de ruimte 2 gevelvlakken heeft die beiden over een ventilatierooster of een gevelelement met een geluidsverzwakkingsindex lager dan RAtr 48 dB bevatten en beide gevelvlakken worden blootgesteld aan een lawaaibelasting LA,day van minstens 62 dB overdag of, voor slaapkamers, aan een LA,night van minstens 56 dB ‘s nachts.



  • DAtr ≥ 34 dB, indien de gevel waarachter de slaapkamer ligt blootstegels wordt aan een LAmax,3x,night* ≥70 dB veroorzaakt door passages van voertuigen (trein, tram, vliegtuig, bus, …)


*het maximale geluiddrukniveau LAeq,1s,max,passage gemeten in een meetpunt op 2 m loodrechte afstand vóór het midden van het gevelvlak van een slaapkamer, veroorzaakt door de passage van een voertuig (tram, trein, bus, vliegtuig, …), dat minstens drie maal per nacht (tussen 23 u en 07 u) gedurende minstens één nacht per week overschreden wordt

Nu we weten hoeveel geluid er op het gevelvlak invalt kunnen we bepalen welke eisen er aan de luchtgeluidsisolatie van het gevelvlak gesteld worden.

akoestische comfortklasse A & B


  • DAtr ≥ LA,day – 30 dB + m*
  • DAtr ≥ 32 dB


* indien de ruimte 2 gevelvlakken heeft die beiden over een ventilatierooster of een gevelelement met een geluidsverzwakkingsindex lager dan RAtr 48 dB bevatten en beide gevelvlakken worden blootgesteld aan een lawaaibelasting LA,day van minstens 62 dB overdag of, voor slaapkamers, aan een LA,night van minstens 56 dB ‘s nachts.



DAtr (gewogen gestandaardiseerde geluiddrukniveauverschil van een gevelvlak, aangepast aan het type-spectrum voor stadsverkeersgeluid) = het verschil tussen  het geluidsniveau buiten  en binnen in een normaal bemeubelde ruimte 



voor slaapkamers geldt tevens:


  • DAtr ≥ LA,night – 25 dB + m*


* indien de ruimte 2 gevelvlakken heeft die beiden over een ventilatierooster of een gevelelement met een geluidsverzwakkingsindex lager dan RAtr 48 dB bevatten en beide gevelvlakken worden blootgesteld aan een lawaaibelasting LA,day van minstens 62 dB overdag of, voor slaapkamers, aan een LA,night van minstens 56 dB ‘s nachts.



  • DAtr ≥ 34 dB, indien de gevel waarachter de slaapkamer ligt blootstegels wordt aan een LAmax,3x,night* ≥70 dB veroorzaakt door passages van voertuigen (trein, tram, vliegtuig, bus, …)


*het maximale geluiddrukniveau LAeq,1s,max,passage gemeten in een meetpunt op 2 m loodrechte afstand vóór het midden van het gevelvlak van een slaapkamer, veroorzaakt door de passage van een voertuig (tram, trein, bus, vliegtuig, …), dat minstens drie maal per nacht (tussen 23 u en 07 u) gedurende minstens één nacht per week overschreden wordt

vereiste akoestische prestaties van de ramen uitgedrukt in RAtr


Een raaam bestaat uit:


  • glas
  • kader
  • aansluiting kader op metselwerk, latei & dorpel
  • kwaliteit voegdichtingen



De RAtr die we vereisen van de ramen hangt af van:


  • de vereiste DAtr
  • het netto oppervlakte van de ramen in de ruimte
  • het aantal lm ventilatieroosters in geval deze voorzien worden
  • het volume van de ruimte



De Dne,Atr  ,in het geval er ventilatieroosters voorzien zijn,  is 3 dB strenger dan de RAtr die we van de ramen eisen.



Dat er in een drukke stadsstraat strengere eisen gesteld worden aan de akoestische prestaties van de ramen spreekt voor zich.


Maar ook geldt dat hoe meer m² raam een ruimte heeft hoe hoger de RAtr van het raam moet zijn om voldoende straatlawaai te weren.

gevelgeluidisolatie raamkeuzen

Even terug naar het voorbeeldje dat we in het begin gebruikten.


  • Lgelijk aan 70 dB
  • de ruimte heeft slechts één gevelvlak met ramen/ventilatieroosters


geveloppervlak 13,5 m² - volume van de ruimte 54 m³

5 m² raam

Eis: normaal akoestisch comfort in een woonruimte.


DAtr = het verschil tussen  het geluidsniveau buiten en binnen in een normaal bemeubelde ruimte is =

  • 70 dB - 34 dB + 0 dB = 36 dB



Bij 5 m² raam zonder ventilatieroosters is de RAtr  die we van het raam eisen = 33,44 dB ≈ 33 dB.


Stel nu dat we een een raamoppervlak van 10 m² krijgen dan is de RAtr  die we van het raam eisen = 36,48 dB ≈ 35 dB.

impact ventilatieroosters



Indien het raam voorzien wordt van ventilatieroosters dan eisen we een hogere van  RAtr het raam.

gevelgeluidisolatie ventilatierooster


  • LA,day gelijk aan 70 dB
  • de ruimte heeft slechts één gevelvlak met ramen/ventilatieroosters


geveloppervlak 13,5 m²

volume van de ruimte 54 m³


Eis: akoestisch comfort klasse C in een woonruimte.



DAtr = het verschil tussen buiten en binnen in een normaal bemeubelde ruimte is 70 dB - 34 dB + 0 dB = 36 dB



Bij 5 m² raam met 2,5 lm ventilatieroosters is de RAtr  die we van het raam eisen = 38,83 dB ≈ 39 dB.


Merk op t.o.v. van de situatie zonder ventilatierooster wordt er een akoestische prestatie vereist die 6 dB hoger ligt.



De Dne,Atr  die aan het ventilatierooster gesteld worden = de RAtr van het raam + 3 dB = 42 dB.

Impact van de ruimtegeometrie


Ook de diepte van de ruimte in verhouding met het geveloppervlak speelt een rol. Hoe ondieper de ruimte hoe hoger de akoestische prestaties die van het raam geëist worden. 

gevelgeluidisolatie raamkeuzen


  • LA,day gelijk aan 70 dB
  • de ruimte heeft slechts één gevelvlak met ramen/ventilatieroosters


geveloppervlak 13,5 m²


raamoppervlakte: 5 m² - geen ventilatierooster


Eis: klasse C in een leefruimte.



DAtr = het verschil tussen buiten en binnen in een normaal bemeubelde ruimte is 70 dB - 34 dB + 0 dB = 36 dB


  • ruimte 2 meter diep = volume van 27 m³


    • de RAtr die van het raam geëist wordt is 36,44 dB ≈ 36 dB



  • ruimte 4 m diep = volume 54 m³


    • de RAtr die van het raam geëist wordt is 33,44 dB ≈ 33 dB



  • ruimte 8 m diep = volume 108 m³


    • de RAtr die van het raam geëist wordt is 30,43 dB ≈ 30 dB
gevelisolatie raamkeuze

Een raam is meer dan de beglazing alleen. Er moet ook rekening gehouden worden met de manier waarop het raam wordt aangesloten op het metselwerk en met de akoestische kwaliteiten van het raamkader.

VUISTREGEL


Als de geluisverwakkingsindex RAtr van de beglazing onder de 32 dB blijft dan heeft het raamkader een positieve impact op de akoestische prestaties van het raam.


Randvoorwaarde: goede lekdichtheid.

Een goede lekdichtheid vereist minimaal een dubbele voegdichting en voldoende aantrekpunten zodat de dichtingen voldoende ingedrukt worden. 



Bij schuiframen kan de geluidsverzwakkingsindex RAtr van de beglazing nooit aan die van het raam worden toegekend.


Wanneer het raam aan akoestische prestaties hoger dan 35 dB moet voldoen dan is er niet alleen een verslag van de labotest van de beglazing maar ook van het raamkader noodzakelijk.



Bij akoestisch beter presterende raamkaders wordt één (of meerdere) kamer(s) verzwaard door deze bijvoorbeeld met zand op te vullen.


Het aantal kamers van de raamprofielen heeft een impact op de thermische prestaties maar niet op de akoestische prestaties. Voor de akoestische prestaties telt enkel de oppervlaktemassa van het raamprofiel, het materiaal en het aantal kamers speelt geen rol.



De meeste leveranciers beschikken echter niet over labotesten van het raamkader.

Let op met laboverslagen.


In het labo wordt er op een specifieke manier getest zodat enkel de transmissie doorheen het raamkader gemeten wordt. Als de aansluiting van het raamkader op het mestselwerk opgevuld wordt met gewoon PU-schuim dan heeft dit een negatieve impact tot 3 dB tot gevolg.


Idealiter wordt de ruimte tussen het raamkader en het metselwerk met minerale wol opgevuld. Dit brengt uiteraard extra werk en dus  kosten met zich mee. Opvullen met soepelblijvend PU schuim is ook een goede oplossing.

akoestisch PU-schuim

Foto Rectavit.

Uiteraard hebben ook andere fabrikanten dergelijke PU-schuimen in hun gamma.


Vraag na bij uw handelaar.

In het akoestisch labo test men steeds standaardformaten van 1m25 op 1m50. Als de ramen veel groter zijn dan is de werkelijke RAtr  tot 3 dB lager dan de  in het laboverslag vermelde RAtr


beglazing vervangen of raam vervangen?


Dit is één van meestgestelde vragen van klanten die een akoestisch advies boeken.

richtwaarden beglazing

akoestische waarde beglazing

bron WTCB




3-voudig glas biedt thermisch een meerwaarde maar niet akoestisch.

Let op: de dure investering in nieuwe ramen wordt teniet gedaan als de oude rolluiken niet worden aangepakt. Idealiter worden in een lawaaierige omgeving de oude  ingebouwde rolluikkasten vervangen door opzet rolluiken. Maar vaak merk ik  dat  bij klanten  enkel het raam vervangen werd en dat de rolluiken onbehandeld bleven.