geluid en trillingen isoleren is mijn vak
Geluidsisolatie repetitieruimte
Musiceren kan behoorlijk luid zijn en daarom is het cruciaal dat oefenruimtes goed geluidsdicht zijn om de geluidsafstraling naar de naastliggende woningen, de eigen woning en de buitenomgeving te beperken.
Een rockgroep produceert een geluidsniveau van +/- 115 dBc , gaat het er "wild" aan toe dan kan dat oplopen tot een 120 dBc
De ene dB is de ander niet
De meesten kennen wel het verschil tussen dB en dBA ,maar soms passen we andere wegingen toe die iets minder bekend zijn.
De C-weging gebruiken we bij luide geluiden omdat ons oor daar anders op reageert.
Waar de A-weging de 40 dB foonlijn volgt is dat bij de C-weging de 100 dB foon.
Meet je dezelfde rockmuziek met de A-weging in plaats van met de C-weging dan ga je vrijwel altijd op een lager geluidsniveau uitkomen. De reden is dat bij de A-weging de hoge en lage tonen minder mee gewogen worden dan de middentonen.
Voorkom burenruzies en discussies met je huisgenoten
Bouw zelf een akoestisch geïsoleerd repetitielokaal en musiceer in alle rust
Deskundig advies
Misschien heb je YouTube-kanalen bekeken, online forums doorgespit en zelfs boeken over geluidsisolatie doorgenomen, maar toch zie je door de bomen het bos niet meer.
Geluidsisolatiedokter helpt muzikanten met professioneel advies voor geluidsgeïsoleerde ruimtes en met akoestische ontkoppelingsmaterialen van topkwaliteit.
Vrijblijvende hulp bij het ontwerpen van:
- geluidsisolerende voorzetwanden
- ontkoppelde plafonds
- droge zwevende dekvloeren
Advies over de ontkoppelingsmaterialen is geheel vrijblijvend. Maak er een uitje van naar zee en kom langs op kantoor om een woordje uitleg over akoestische ontkoppeling te krijgen en de ontkoppelingsmaterialen te bekijken.
Heb je niet alleen vragen over de producten die ik verkoop, dan kan je altijd een akoestisch consult boeken. Voor slechts 150 €, inclusief BTW, mag je me 2 uur lang alles vragen wat je wilt weten.
Koop je na het consult ontkoppelingsmaterialen dan krijg je een extra korting die in veel gevallen de investering in het consult compenseert.
Heb je schrik dat je veel geld gaat uitgeven en weinig resultaat in de plaats krijgt?
Er bestaan veel forums en websites die zich richten op geluidsisolatie. Deze platforms bevatten een schat aan informatie, variërend van nuttige tips tot complete onzin.
Geluidsisolatie is gewoon fysica. Weten waar je mee bezig bent is veel belangrijker dan welke materialen je gebruikt.
Ik heb een eerlijke poging gedaan om een pagina te schrijven die alles waarvan ik denk dat je het moet weten oplijst.
Wonderproducten bestaan niet. Met uitzondering van de specifieke ontkoppelingsmaterialen kan je vrijwel alle materialen bij de lokale bouw- of houthandel bekomen.
Box-in-box
Voor veel muzikanten die in een rijhuis of een appartement wonen is een extra geluidsisolerende box-in-box noodzakelijk om vrijelijk en op luid volume muziek te kunnen maken zonder de buren en huisgenoten te storen.
Ik neig om er hier gelijk met de voeten vooruit in te vliegen en oplossingen en aandachtspunten te bespreken maar we spenderen beter eerst een minimum van tijd aan theorie.
Zonder achtergrondinfo naar de oplossingen en de bijzonderheden zoals ventilatie, geluidsuitstraling naar de buitenomgeving en geluidsuitstraling binnen de eigen woning kan via onderstaande link maar is niet aan te raden.
Box-in-box
De box-in-box is een systeem waarbij binnenin een bestaande ruimte alle muren een voorzetwand krijgen, het plafond krijgt een ontkoppeld verlaagd plafond en de vloer voorzien we van een (droge) zwevende dekvloer.
De meest logische opbouw van het doos-in-doos systeem is eerst de wanden, dan het plafond en de vloer. De voorzetwanden opbouwen op een elastisch opgelegde vloer is geen goed idee.
Massa/veer/massa-systeem
Al deze oplossingen waarbij we een bestaande muur, vloer of plafond voorzien van een ontkoppelde voorzetconstructie zorgen voor een massa/veer/massa-systeem.
De geluidsisolatie verbeteren door de massa van muren of vloeren te verhogen botst al snel op zijn limieten omdat de gebouwstructuur al dat extra gewicht moet kunnen dragen en de geluidsisolatiewinst theoretisch 6 dB per massaverdubbeling bedraagt.
Het is veel efficiënter om de 2 massa's van elkaar te scheiden door een luchtlaag (de spouw). Op basis van onderstaand voorbeeld bij een storende frequentie van 800 Hz krijgen we als luchtgeluidsisolatieverbetering:
- Gewone massaverdubbeling
- + 6 dB volgens de theoretische massawet
- 2 massa's zonder enige structurele koppeling gescheiden door luchtlaag (lege spouw) van 3 cm
- + 8 dB
- Staande golven in de luchtspouw onderdrukken met minerale wol (gevulde spouw)
- + 35 dB
Bron Filip Verbandt - EVA International https://www.eva-international.com/
Hoe gaat geluid doorheen een basiselement + voorzetconstructie?
De invallende geluidsgolven (luchtgeluid) of directe impacten (contactgeluid of structuurgeluid) brengen in de repetitieruimte de vloer of plafond aan het trillen. Deze trillingen gaan zich voorplanten en in de ontvangstruimte binnen de eigen woning of bij de naaste buren afstralen als geluid.
We maken een onderscheid tussen:
- structurele transmissie
- massa/veer/massa-transmissie
- driekamertransmissie
1. Structurele transmissie van trillingen doorheen vaste materialen
Als een muur, vloer of plafond trilt en het gebouwelement is via vaste materialen gekoppeld aan een ander gebouwelement dan krijgen we structurele transmissie. De trillingen planten zich doorheen de vaste materialen voort en stralen in de ontvangstruimte als geluid af.
Zonder structurele ontkoppeling van de bouwelementen kan er nooit sprake zijn van een massa/veer/massa-systeem omdat er geen veer is maar een starre koppeling.
Een voorzetwand, verlaagd plafond of zwevende dekvloer maakt onvermijdelijk contact met een ander bouwelement.
Door akoestisch te gaan ontkoppelen zorgen we dat de structurele transmissie ter hoogte van de vloermounts, muurbeugels, plafondhangers of contactgeluidsisolatie stopt.
Voor akoestische ontkoppelingsmaterialen ben je bij geluidsisolatiedokter aan het juiste adres.
Maak er op een zaterdag eens een dagje Oostende van en kom in de voormiddag hier langs om de ontkoppelingsmaterialen te ontdekken. Na afloop kun je hier 150 m verder in de Oesterput een oestertje Ostendaise gaan consumeren.
2. Massa/veer/massa-transmissie
De aan het trillen gebrachte muur, vloer of plafond straalt geluid af in de spouw.
De luchtlaag in de spouw fungeert als een veer die de trillingen van de aangetikte massa in de repetitieruimte massa gedempt doorgeeft aan de massa waar het geluid van afstraalt bij de buren of in de andere ruimtes van het gebouw.
Dit systeem werkt zoals boven aangetoond prima in het grootste deel van het spectrum maar niet in het gebied rond de massa/veer/massa-resonantiefrequentie.
In het gebied ronde de MVM-resonantiefrequentie is de geluidsisolatie van bijvoorbeeld een muur + voorzetwand slechter dan die van de muur alleen.
Wie iets van geluidsisolatie kent weet dat we moeten vermijden dat het stoorgeluid net in dat delicate deel van het spectrum valt waar de geluidsisolatie zwak is. Nu is muziek meestal breedbandig en zijn zowat alle frequenties aanwezig in het stoorgeluid. Zoals je verder zult lezen zijn de laagfrequente basgitaar en basdrum altijd het moeilijkst om te isoleren.
Laagfrequent geluid heeft een grote golflengte en laat zich moeilijk afstoppen. Als je elektronisch versterkte muziek speelt probeer dan of je met de equalizer die lage frequenties er kunt uit filteren.
De massa van een basiswand, om met het voorbeeld verder te gaan, is meestal iets waar we niets kunnen aan veranderen.
De parameters die de positie van de mvm-resonantiefrequentie in het spectrum bepalen waar we wel een impact op hebben zijn:
- de spouwdiepte = afstand tussen basiswand en het plaatmateriaal van de voorzetwand
- hoe dieper de spouw = hoe soepeler de veer die beide ontkoppelde massa's verbindt
- de massa van het plaatmateriaal
- altijd een dubbele laag platen, 3 lagen is nog beter
- hoogverdichte gipskartonplaten of gipsvezelplaten hebben een densititeit van 1100 kg/m³ t.o.v. 770 kg/m³ voor de standaard gipskartonplaten
Enkele voorbeelden
- spouwdiepte ontkoppelde voorzetwand 4 cm
- dubbele laag standaard gipskartonplaten = oppervlaktemassa 19,25 kg/m²
MVM-resonantiefrequentie = 85 Hz
De gevolgen zijn:
- de geluidsisolatie werkt vanaf 120 Hz en stijgt (theoretisch) tot het omslagpunt met 18 dB per frequentieverdubbeling
- vanaf het transitiepunt begint de driekamertransmissie en stijgt de geluidsisolatie met 12 db per frequentieverdubbeling
- bij een spouw van 4 cm ligt het transitiepunt in een ruimte waar het 20° is ergens rond de 682 Hz.
- in het spectrum tussen 60 en 119 Hz is de geluidsisolatie van de basiswand + voorzetwand slechter dan die van de basiswand alleen
Muziek met veel lage frequenties = potentiële klachten.
We kunnen de oppervlaktemassa verhogen door bijvoorbeeld 3 gipskarton- of gipsvezelplaten te gebruiken of door hoogverdichte gipskartonplaten, we laten de spouwdiepte ongewijzigd op 4 cm.
- spouwdiepte ontkoppelde voorzetwand 4 cm
- 3 lagen standaard gipskartonplaten of een dubbele laag hoogverdichte platen = oppervlaktemassa 28 kg/m²
MVM-resonantiefrequentie = 71 Hz
De gevolgen zijn:
- de geluidsisolatie werkt vanaf 100 Hz en stijgt theoretisch met 18 dB per tot het omslagpunt frequentieverdubbeling
- vanaf het transitiepunt begint de driekamertransmissie en stijgt de geluidsisolatie met 12 dB per frequentieverdubbeling
- bij een spouw van 4 cm ligt het transitiepunt in een ruimte waar het 20° is ergens rond de 682 Hz.
- in het spectrum tussen 50 en 99 Hz is de geluidsisolatie van de basiswand + voorzetwand slechter dan die van de basiswand alleen
Laagfrequent scoort de oplossing als iets beter maar het zijn die frequenties lager dan 100 Hz die vaak voor de meeste klachten zorgen.
Mensenoren zijn frequentiegevoelig. Laagfrequent geluid en echt hoogfrequent geluid horen wij niet zo goed.
Lijkt op het eerste zicht goed nieuws, ook al produceren we veel laagfrequent geluid de buren en onze huisgenoten horen het toch niet goed.
Toch doen we als we een oplossing ontwerpen onze stinkende best om in het laagfrequente gebied enkele dB geluidsisolatiewinst te boeken. Een van de slogans is niet voor niets deze:
Laagfrequent geluid moet al redelijk wat volume hebben vooral wij mensen het kunnen waarnemen, maar eens we het kunnen waarnemen zijn we enorm gevoelig aan volumeveranderingen.
Een kleine volumewijziging van 1 of 2 dB is bij 1000 Hz nauwelijks waarneemwaar. Laagfrequent kan 2 dB erbij overkomen als een verdubbeling van de luidheid omdat laagfrequent de isofoonlijnen of lijnen van gelijke luidheid dicht bij elkaar liggen.
bron: https://educinno.intec.ugent.be/luidheid/N_luid_freq_1.htm
Elke lijn of deze grafiek klink even luid.
De onderste gestippelde lijn is de gehoordrempel. Bij 1000 Hz ligt de gehoordrempel op 0 dB, bij 100 Hz is er al een 30 dB nodig vooraleer het geluid hoorbaar is.
De paarse lijn is de 40 foon-lijn. Als je ergens leest over A-gewogen geluid dan werd er voor de weging de contouren van de 40 foon-lijn gevolgd.
Het zal ondertussen wel al duidelijk geworden zijn dat geluid isoleren meer gaat over het ontwerpen van geschikte systemen en minder om het gebruik van wondermaterialen, tenzij het ontkoppelingsmaterialen zijn natuurlijk.
Als we het systeem voorzetwand willen verbeteren dan zullen we bereid moeten zijn om een stukje repetitieruimte op te geven.
Als we de spouw nu 6 cm dieper maken (geluidsisolerende voorzetwand bij dubbele beplating is dan in totaal 12,5 cm dik) krijgen we volgende:
- spouwdiepte ontkoppelde voorzetwand 10 cm
- dubbele laag standaard gipskartonplaten = oppervlaktemassa 28 kg/m²
MVM-resonantiefrequentie = 45 Hz
De gevolgen zijn:
- de geluidsisolatie werkt vanaf 64 Hz en stijft theoretisch met 18 dB per frequentieverdubbeling tot het omslagpunt
- vanaf het transitiepunt begint de driekamertransmissie en stijgt de geluidsisolatie met 12 dB per frequentieverdubbeling
- bij een spouw van 10 cm ligt het transitiepunt in een ruimte waar het 20° is ergens rond de 273 Hz.
- in het spectrum tussen 32 en 63 Hz is de geluidsisolatie van de basiswand + voorzetwand slechter dan die van de basiswand alleen
3. Driekamertransmissie
Waar bij de massa/veer/massa-transmissie de luchtlaag als een veer werkt, functioneert deze in de hogere frequenties als een aparte ruimte omdat in dat deel van het spectrum de golflengte slechts enkele mm/cm bedraagt.
Wanneer we in dat deel van het spectrum aangekomen zijn waar de driekamertransmissie van tel is dan mogen we de geluidsverzwakkingsindex van de basiswand optellen bij die van de voorzetwand.
formule geluidsverzwakking in functie van de frequentie =
20 x log (oppervlaktemassa) + 20 x log (storende frequentie/500) + 12
dit is een vereenvoudigde formule die enkel dient om snel een idee te krijgen van hoeveel geluid iets gaat tegenhouden in functie van oppervlaktemassa en storende frequentie
Voorbeeld bij 300 Hz terwijl het transitiepunt op 272 Hz ligt voor het systeem basiswand+voorzetwand
- basiswand van 200 kg/m²
- geluidsverzwakkingindex R300 Hz= 20xlog(200)+20xlog(300/500)+12 = 54 dB
- dubbele laag gipskartonplaten met een densiteit van 1100 kg/m³
- geluidsverzwakkingindex R300 Hz= 20xlog(27.5)+20xlog(300/500)+12 = 36 dB
- Basiswand + voorzetwand bij 300 Hz storende frequentie = 44 dB + 27 dB = 90 dB.
Bij een dubbel zo hoge storende frequentie van 600 Hz krijgen we volgende waardes
- basiswand van 200 kg/m²
- geluidsverzwakkingindex R600 Hz= 20xlog(200)+20xlog(600/500)+12 = 60 dB ofwel +6 dB per frequentieverdubbeling volgens de theoretische massawet
- dubbele laag gipskartonplaten met een densiteit van 1100 kg/m³
- geluidsverzwakkingindex R600 Hz= 20xlog(27.5)+20xlog(600/500)+12 = 42 dB ofwel +6 dB per frequentieverdubbeling volgens de theoretische massawet
- Basiswand + voorzetwand = 60 dB + 42 dB = 102 dB of wel +12 dB per frequentieverdubbeling
De parameter is hier de spouwdiepte van onze voorzetconstructie. Hoe dikker de spouw hoe eerder de driekamertransmissie begint.
Vervelend voor de hoogfrequente geluidsisolatie is de negatieve impact van staande golven. Als de helft (en elk geheel veelvoud van de helft) van de golflengte van een geluid net in de spouw past dan verliest die geluidsgolf geen energie als ze tegen het plaatmateriaal van de voorzetwand botst.
Bij 20° Celsius is de golflengte van een geluid met een frequentie van 4288 Hz 8 cm. De helft van 8 cm = 4 cm waardoor de helft van de golflengte in een spouw van 4 cm past. Bij 4288 Hz krijgen we een staande golf en gaat de geluidsisolatie slecht zijn.
Staande golven in de lucht zijn niet te visualiseren maar in een trillende staaf wel.
Om de negatieve effecten van die staande golven te onderdrukken plaatsen we aan geluidsabsorberend materiaal zoals minerale wol in de spouw. Deze materialen zetten de kinetische energie van de geluidsgolf om in laagwaardige warmte.
Meer informatie over de basisprincipes van geluidsisolatie vind je via onderstaande link.
Geluidstransmissiewegen
De geluidsoverdracht van zowel luchtgeluid als contactgeluid in gebouwen is complex. Wat de buren of de huisgenoten in de ontvangstruimte horen is een combinatie van zowel luchtgeluid als contactgeluid dat via meerdere transmissiepaden in de ontvangstruimte terechtkomt:
- luchtgeluidstransmissie
- directe transmissie
- flankerende transmissie
- als geluid afstralende trillingen
- directe transmissie
- flankerende transmissie
- omloopgeluid
Vooral contactgeluid kan ver dragen. Toen ze 3 woningen verder bij de renovatie van de appartementen chape uitschoten dacht mijn vrouw dat ik op onze 2° verdieping een niet-dragend binnenmuurtje om de badkamer groter te maken aan het afbreken was. Er zitten 2 woningen tussen. Die rijwoningen uit eind jaren '60 begin jaren '70 hangen hard gekoppeld aan elkaar.
Noch onze oren, noch een geluidsmeting kunnen een onderscheid maken tussen het luchtgeluid dat de ontvangstruimte binnendringt en als geluid afstralende trillingen. Hetzelfde geldt voor het maken van een onderscheid tussen de verschillende transmissiepaden.
Tussen 2 naast elkaar of boven elkaar gelegen ruimtes zijn er qua luchtgeluid 13 transmissiewegen, zijnde de directe weg doorheen de gemene muur of scheidingsvloer en 12 flankerende wegen.
Flankerend luchtgeluid draagt niet zo ver, het zal wel in de aangrenzende ruimtes afstralen, omdat de injectie van energie tussen impacten zoals die van een schiethamer of botsende luchtmoleculen nogal danig verschilt.
Dankzij de box-in-box oplossing hoeven we ons van dat flankerend geluid niet veel aan te trekken.
Omloopgeluid dat in de eigen woning afstraalt omzeilt of loopt wel om onze box-in-box heen. Meer hierover in de sectie die de geluidsafstraling binnen de eigen woning behandelt.
Geluidsisolatie repetitieruimte stap per stap uitgelegd
Over de onderwerpen geluidsisolerende voorzetwand, geluidsisolerend plafond en droge zwevende dekvloer staan er op deze website meerdere pagina's.
Geluidsisolatie muren
Meer info over het ontwerp van een geluidsisolerende voorzetwand
Stappenplan voor de Doe-Het-Zelver met info over de gebruikte materialen en gereedschappen.
Vrijblijvende hulp bij het ontwerpen van een geluidsisolerende voorzetwand op basis van jouw antwoorden op de vragenlijst.
Geluidsisolatie plafonds
Meer info over het ontwerp van een geluidsisolerend plafond.
Stappenplan voor de Doe-Het-Zelver met info over de gebruikte materialen en gereedschappen.
Vrijblijvende hulp bij het ontwerpen van een geluidsisolerend plafond op basis van jouw antwoorden op de vragenlijst.
Zwevende dekvloer
Een zwevende dekvloer ontwerpen is iets complexer dan een ontkoppeld plafond ontwerpen.
Bij een ontkoppeld plafond weten we quasi perfect hoeveel kg belasting er op elke akoestische hanger komt. Er zijn enkel statische belastingen.
Bij een zwevende dekvloer zijn de dynamische belastingen (muzikanten, instrumenten, meubilair,...) vele keren hoger dan de statische belasting die meestal bestaat uit een OSB-plaat en een gipsvezelplaat. Beide platen wegen gecombineerd ongeveer 34 kg/m².
Meer info over het ontwerp van een droge zwevende dekvloer.
Vrijblijvende hulp bij het ontwerpen van een zwevende dekvloer op basis van jouw antwoorden op de vragenlijst.
Aandachtspunten bij de geluidsisolatie van een repetitieruimte of studio
Het neerschrijven van de aandachtspunten vereist dat ik ze opsplits maar ze houden vaak wel verband met elkaar.
Zo kan de ventilatiestrategie een impact hebben op:
- de binnendeuren en dus de geluidsuitstraling in de eigen woning
- de gevel en dus de geluidsuitstraling naar buiten
- de ramen in het geval van ventilatieroosters maar dan kunnen we geen dubbel raam meer voorzien om de geluidsuitstraling naar buiten te beperken zonder de aanvoer van verse buitenlucht te belemmeren
aandachtspunt
- voorzetwand tegen een binnenmuur vs buitenmuur
aandachtspunten
- ramen & buitendeuren
- daken
aandachtspunten
- binnendeuren
- andere vormen van omloopgeluid
aandachtspunten
- suskasten / ventilatieroosters
- mechanische ventilatie
Stopcontacten bouw je beter niet in de voorzetwanden in. Als je dit toch wil doen voorzie dan luchtdichte contactdozen en verzwaar deze met wat ze in het Engels "Putty pads" noemen. Deze zijn in eerste instantie bedoeld als maatregel die de brandveiligheid ten goede komt maar hebben ook een positieve impact op het reduceren van geluidslekken bij inbouw stopcontacten.
Opbouwstopcontacten zijn in mijn ogen nog altijd de betere optie.
Als er akoestische lekken aanwezig zijn dan kan de geluidsisolatie nooit goed zijn.
Elk luchtlek is een akoestisch lek, maar niet elk akoestisch lek is een luchtlek.
Een akoestisch lek is een plek waar de oppervlaktemassa lager is.
Als ik een luchtlek in het hellend dak met een Tecson Vana tape afkleef dan heb ik geen luchtlek meer maar wel nog een akoestisch lek omdat de tape geen massa heeft en dus geen geluid kan tegenhouden.
Akoestiek van de oefenruimte
In een oefenruimte zijn akoestisch dempende materialen een must om het geluidsdrukniveau in de ruimte zelf enigszins te beperken en de geluidskwaliteit op peil te houden.
In een studio is er vanzelfsprekend meer aandacht voor de ruimteakoestiek maar in een repetitieruimte zie ik dat het vaak nog bij een tapijtje en wat noppenschuim (dat er weliswaar professioneel kan uitzien) uit de Doe-het-Zelf winkel blijft.
Enige aandacht voor de akoestiek van de ruimte is nochtans aangewezen.
Ik ben enkele jaren geleden gestopt met het stockeren en actief promoten van akoestische panelen omdat er enorm veel aanbieders van dergelijke materialen zijn en ga daarom niet al te diep op deze materie ingaan.
Respons van de ruimte op een geluidsbron
Als iemand mij zou vragen hoe warm het wordt in een ruimte als er een verwarmingselement met een vermogen van 1000 Watt staat dan kan ik onmogelijk op die op het eerste zicht vrij simpele vraag beantwoorden.
Ik zou o.a. eerst een warmteverliesberekening moeten uitvoeren en dan moet ik weten hoeveel verliesoppervlak er is en wat de U-waarde van elk verliesoppervlak is. Verder moet ik ook weten welke begrenzingen de verliesoppervlaktes hebben. Grenzen ze aan een buitenomgeving, een onverwarmde binnenruimte of een verwarmde binnenruimte? Hoe warm is het buiten en in de onverwarmde binnenruimtes? Wat is de ventilatiestrategie? Zijn er zonnewinsten?
Als je een geluidsbron met een vermogen van X dB in een ruimte zet dan kun je ook niet zomaar zeggen in welk geluidsdrukniveau dit gaat resulteren. De akoestische aankleding van de ruimte speelt een grote rol.
De hoeveelheid equivalent absorptiemateriaal in de ruimte is waar het om draait als je het geluidsdrukniveau wil drukken. De plaats waar de materialen komen speelt geen rol, tenzij je ook de nagalmtijd wil gaan beperken.
- heb ik 1m² open raam dan heb ik 1 m² equivalent absorptieoppervlak
- heb ik 1m² glad pleisterwerk dan heb ik +/- 0.1 m² equivalent absorptieoppervlak
Het totale equivalente absorptieoppervlak is de som van het aantal m² van elk materiaal x de absorptiecoëfficient van dat materiaal.
Geluidabsorptie in frequentieafhankelijk
Een tapijt op de grond zal wel iets van hoogfrequent geluid dempen maar laagfrequent gaat het niets zijn.
Het is niet erg moeilijk om midden- en hoogfrequent geluid te dempen. Met poreuze absorbers van enkele cm dik die een zekere afhanghoogte krijgen komen we al een heel eind ver.
Poreuze absorbers zetten kinetische energie om in laagwaardige warmte
Voorbeelden:
- minerale wol, wel geen versie met een vlies (tenzij het een speciaal akoestisch vlies is) omdat het geluid tegen het vlies gaat reflecteren
- melamineschuim
- PET
- ...
Het materiaal mag niet te open van structuur zijn want dan vinden de trillende luchtmoleculen te weinig weerstand en worden ze niet geabsorbeerd. Is het dan weer een te gesloten materiaal dan vinden de luchtmoleculen te veel weerstand en worden ze gereflecteerd in plaats van geabsorbeerd.
Als er geen akoestische informatie over het materiaal beschikbaar is dan is de vuistregel dat het materiaal de luchtmoleculen moet kunnen "pakken" daar waar de deeltjessnelheid van de luchtmoleculen het hoogst is.
Dit is op 1/4 van de golflengte.
- golflengte bij 3000 Hz is +/- 11 cm
- vereist poreus materiaal van minimaal 3 cm dik
- golflengte bij 1000 Hz is +/- 34 cm
- vereist poreus materiaal van minimaal 8,5 cm dik
- golflengte bij 100 Hz is +/- 3m40 cm
- vereist poreus materiaal van minimaal 85 cm dik
Voor het absorberen van laagfrequent geluid gaan we met poreuze absorbers niet zo ver geraken.
Afhanghoogte
Door het poreuze materiaal op een zeker afstand van het plafond of de muur aan te brengen wordt het efficiënter.
De uitdaging zit hem dus vooral in de lage frequenties (onder 100Hz).
Het "gevecht" met de lage frequenties kunnen we aangaan met Helmhotz-resonatoren, paneelabsorbers en poreuze basstraps die in de hoeken van de ruimte aangebracht worden.
Het plaatmateriaal van de voorzetwanden en het ontkoppeld plafond zijn ergens een vorm van paneelabsorbers.
Binnenkort komt hier nog meer info die ik aan het uitwerken ben.
Geluidsafstraling naar de naaste buren
Een voorzetwand plaatsen voor een binnenmuur houdt normaal gezien nooit een hygrothermisch risico in en in dat geval moet je niet nadenken of je al dan niet een damprem nodig hebt. Bij binnenmuren moeten we ons enkel met het akoestische bezighouden en dat is al vaak complex genoeg.
Bij het het plaatsen van een voorzetwand voor een buitenmuur zijn er wel enkele bijzonderheden waar we rekening mee dienen te houden.
Bouwfysica in niet de gemakkelijkste materie en ik merk dat zelfs veel bouwprofessionals er moeite mee hebben, maar als we vochtgerelateerde problemen zoals schimmel en vorstschade aan de gevel willen vermijden moeten we er toch even bij stilstaan.
Als je de werken door een aannemer laat uitvoeren ga dan na of hij een certificaat van bekwaamheid heeft om buitenmuren langs binnen te isoleren.
Buitenmuur is reeds langs buiten geïsoleerd
Ideaal is wanneer de buitenmuur langs de buitenkant is geïsoleerd. Dan hoeven we langs binnen geen damprem te voorzien en moeten we er enkel voor zorgen dat we het dauwpunt niet verleggen.
1/3 van de totale warmteweerstand mag voor het dampscherm (dus aan de warme kant van de muur) komen. Als er bijvoorbeeld 10 cm XPS met een lambda-waarde 0.032 W/mK tegen de gevel hangt dan is 2/3 van de totale warmteweerstand gelijk aan 3,33 m²K/W.
De totale warmteweerstand mag dan 5 m²K/W bedragen.
Het 1/3 dat voor de damprem (in dit geval de XPS-isolatie en geen aparte folie) bedraagt dan 1,67 m²K/W.
Met een lambda-waarde van 0.035 W/mK stemt een warmteweerstand van 1.67 m²K/W gelijk aan net geen 6 cm glaswol in een ononderbroken laag.
Als we glaswol in de spouw van de geluidsisolerende voorzetwand voorzien dan beperken we ons in dit geval best tot 5 cm.
Ongeïsoleerde buitenmuur
Dan moet je in eerste instantie nagaan of de buitenmuur überhaupt wel langs binnenuit geïsoleerd mag worden.
No go's voor het isoleren van een buitenmuur langs de binnenkant zijn o.a.:
- een gevel die met niet-dampdoorlatende verf werd geschilderd
- een gevel uit geglazuurde bakstenen of tegels
- je ziet reeds vorstschade aan de gevel
- afschilferende bakstenen
- voegen die naar buiten geduwd worden
- uit analyse blijkt dat er zavel in de voegspecie zit
- ....
Wanneer de buitenmuur langs binnen een voorzetwand krijgt met glaswol of een ander thermisch isolerend materiaal met geluidsabsorberende eigenschappen dan komt in de wintermaanden de muur langs de buitenkant kouder te staan dan in de situatie zonder geluidsisolerende voorzetwand.
Als de gevelstenen nat staat door slagregen of interne condensatie en het gaat vriezen dan kan het vocht dat nog in de poriën van de baksteen zit ijs worden en gaan uitzetten. Als de gevelsteen onvoldoende vorstbestendig is kan deze door het uitzetten van het ijs gaan afschilferen, als je voegwerk niet vorstbestending is dan kan dit naar buiten geduwd worden.
Interne condensatie
In de natuur wil alles in evenwicht zijn. In de winter is de dampdruk binnen hoger dan de dampdruk buiten en gaat de damp doorheen materialen naar buiten migreren.
Enkele mensen die musiceren op een soms beperkte ruimte betekent een grote vochtproductie door ademhaling en transpiratie.
Als je een blikje uit de koelkast gaat dan staat er daar binnen de kortste keren een laagje condens op. Het blikje staat op een temperatuur die lager is dan het dauwpunt van de waterdamp die in de lucht aanwezig zit. Bij het dauwpunt wordt waterdamp water.
In de wintermaanden migreert de damp naar buiten. Hoe groter het dampverschil binnen/buiten hoe meer er dampdiffusie naar de buitenomgeving toe zal zijn. Door de repetitieruimtes tijdens het musiceren te ventileren daalt de dampdruk binnen omdat je constant vocht afvoert en verkleint de dampdiffusie omdat het dampdrukverschil binnen/buiten afneemt.
Om de dampdiffusie te beperken voorziet men een damprem die in het geval van de voorzetwand ook als luchtscherm fungeert.
Damprem = nooit dampdichter dan noodzakelijk.
Welke dampdiffusieweerstand de damprem moet hebben hangt van een aantal factoren af. Als je aannemer zijn certificaat van bekwaamheid heeft zou hij dit voor je moeten kunnen uitwerken.
Een vochtgestuurde of intelligente damprem zorgt er voor dat het vocht dat onvermijdelijk achter het dampscherm terechtkomt ook nog naar binnen toe kan uitdrogen.
Luchtdichte aansluiting van de damprem/luchtscherm
Damptransport door diffusie in één ding maar als er lucht doorheen het luchtscherm komt dan is de kans op interne condensatie groot als de binnenlucht naar buiten wordt gezogen. Als de wind op de tegenovergesteld muur blaast dan staat deze gevel in overdruk en wordt de buitenlucht naar binnen geperst. In dat geval kun je wel een onaangenaam tochtgevoel krijgen maar omdat er weinig vocht in de buitenlucht zit is de kans op condensatie gering.
Een ander verhaal is dit wanneer de gevel in onderdruk staat en er warme vochtige binnenlucht naar buiten wordt gezogen doordat er luchtlekken aanwezig zijn omdat het luchtscherm niet perfect werd aangesloten. Uit ervaring weet ik dat het correct aansluiten van een damprem/luchtscherm veel moeilijker is dan je zou denken.
De warme vochtige lucht die naar buiten wordt gezogen koelt op zijn weg naar de buitenomgeving af en de damp verandert in de poriën van de baksteen in water dat kan bevriezen.
Schimmel
In de lucht zijn bijna onvermijdelijk schimmelsporen aanwezig.
Voor schimmelgroei is water geen vereiste wel een voldoende hoge relatieve luchtvochtigheid en een bodem met voedingstoffen.
Als je een voorzetwand tegen een buitenmuur aanbrengt moet je o.a. gipspleister die op de muur zit verwijderen omdat dit een voedingsbron voor schimmel is.
Nooit vocht opsluiten tussen 2 dampdichte lagen
Mocht je overwegen om in de nabije toekomst de buitenmuur langs buiten te isoleren gebruik dan geen dampdichte isolatie zoals XPS, EPS of PIR als je al aan de binnenkant een voorzetwand met damprem voorzien hebt. Als je geen dampopenisolatie gebruikt zodat eventueel vocht dat in de muur terechtkomt nog naar buiten kan uitdampen sluit je vocht op tussen 2 dampdichte lagen.
Geluidsuitstraling naar de buitenomgeving
Als een akoestieker een akoestisch performante woning moet ontwerpen gaat hij gewoonweg opteren van muren, daken en vloeren van een meter dik beton. Maar dan begint de architect over toegankelijkheid van de ruimte en wil de overlaat daar een akoestisch zwak element als een buitendeur in. Dan willen ze ook nog eens daglicht naar binnen trekken en moeten er godbetert ramen in de buitenmuren. En god sta ons bij dan willen ze ook nog verse lucht naar binnenbrengen en vervuilde binnenlucht afvoeren en is het perfecte akoestische basisontwerp helemaal naar de vaantjes.
Akoestiek verzoenen met andere wensen vereist altijd het maken van compromissen.
Gelukje
Omdat er in de repetitieruimte een diffuus geluidsveld (geluidsreflecties) heerst en in er in de buitenomgeving het vrije veld (zonder reflecties) is de geluidsisolatie van binnen naar buiten 6 dB beter dan omgekeerd.
De zwakke elementen bepalen de geluidsuitstraling naar buiten. Denk daarbij aan:
- ramen
- buitenduren
- hellende daken
- houten platte daken
- doorboring van de gevel/dak bv ventilatieopeningen
Geluidsuitstraling binnen de eigen woning
De box-in-box constructie zorgt voor een goede directe geluidsisolatie met de aangrenzende kamers en pakt terzelfdertijd de flankerende transmissie aan.
Opmerking m.b.t. een voorzetwand tegen een buitenmuur via deze link.
Toch blijven de deuren steeds een zwak punt waardoor er nog sprake kan zijn van omloopgeluid. Ook andere vormen van omloopgeluid dat om onze box-in-box constructie heen loopt kunnen aanwezig zijn.
Voorbeelden van omloopgeluid dat van de ene ruimte naar de ander gaat zijn o.a.:
- geluid dat via de ventilatiebuizen reist
- geluid dat via technische kokers reist
- geluid dat via de radiatoren reist
Binnendeuren zijn akoestisch gezien zelden toppers
Het paneel van een standaard schilderdeur heeft nauwelijks massa.
Bovendien zitten de meeste binnendeuren vol met akoestische lekken.
- ze hebben vaak geen geen voegdichtingen zoals buitendeuren die wel hebben
- grote sleutelgaten
- lekken bij de aansluiting deurkader op latei en metselwerk
- spleet onder de deur
Zeker als de deur als doorvoeropening van ventilatielucht dient en onderaan een spleet van een cm of meer heeft gaat de geluidsisolatie abominabel zijn.
Als je op zoek gaat naar akoestisch performantere binnendeuren dan kom je geluidverzwakkingsindices RW (C,Ctr) van meer dan 45 (-1,-1) dB tegen. Dit lijkt veel en is ook best goed voor een binnendeur, maar je moet altijd goed oppassen met technische fiches van deuren.
Ten eerste worden deuren op een zeer specifieke manier getest door rond de opengaande delen een zware pasta te smeren zodat geluidslekken in het akoestisch labo geen negatieve impact hebben. In de echte wereld moeten die deuren op en dicht kunnen en gaat de geluidsisolatie een pak minder zijn.
Wat is er getest? Enkel het deurpaneel of deurpaneel + deurkader?
Heeft de deur rubbervoegdichtingen om ze luchtdicht te maken? Hoe zit het met het sleutelgat?
Om de geluidsisolatie te optimaliseren moet de deur minimaal een valdorpel hebben om te vermijden dat het geluid onder de deur heen komt. Nog beter dan een valdorpel is een vaste aanslag.
Maar bovenstaande ingrepen om de deur performanter te maken vereisen wel speciale akoestische doorvoerroosters als er een doorstroomopening voor ventilatielucht nodig is.
Geluidsabsorptie in de gang
Een enkele deur gaat altijd een akoestisch zwak element zijn waardoor er redelijk wat geluid op de gang terecht gaat komen. In de gang bouwt zich gemakkelijk een sterk diffuus geluidsveld op omwille van de geometrie van de ruimte en het feit dat er zelden veel geluidsabsorberend materiaal in de gang aanwezig.
Door absorptiemateriaal in de gang te voorzien onderdrukken we dat diffuse geluidsveld waardoor de volgende deur minder hard "aangevallen" gaat worden. Als we ergens geluidsabsorptie moeten aanbrengen dan kijken we spontaan naar boven omdat we daar veel m² hebben waar er niemand moet op lopen en waar niemand kan tegen stoten. Een spanplafond kan al een groot verschil maken.
Sas
2 deuren met daartussen een ruimte met veel absorptiemateriaal is de ideale oplossing als de ruimte daarvoor aanwezig is.
Omloopgeluid via radiatoren
Als de radiator in de repetitieruimte met een watervoerende buis verbonden is met een radiator buiten de repetitieruimte krijgen we een vorm van geluidsoverdracht die we kunnen vergelijken met een bliktelefoon.
Bij een bliktelefoon zijn 2 blikjes verbonden met een draad waardoor kinderen met elkaar kunnen "telefoneren".
Omloopgeluid via ventilatiebuizen
De eerste versie van deze pagina is op 8 oktober 2025 gepubliceerd. Deze pagina wordt de komende dagen/weken verder afgewerkt en bijgeschaafd.
Ventilatie
Met meerdere mensen musiceren vereist een constante afvoer van verse buitenlucht en afvoer van vervuilde binnenlucht om de binnenluchtkwalliteit op een aanvaardbaar peil te houden.
Er zijn 2 manieren van ventileren: op natuurlijke wijze via roosters of mechanisch met ventilatoren.
Mechanische ventilatie maakt het mogelijk om:
- geluidsdempers te voorzien
- het ventilatiedebiet af te stemmen op de vraag
- filters te gebruiken om stof buiten te houden
- warmterecuperatie toe te passen
De eerste versie van deze pagina is op 8 oktober 2025 gepubliceerd. Deze pagina wordt de komende dagen/weken verder afgewerkt en bijgeschaafd.
Geluidisolatie hellend dak
Een hellend dak bezit meestal weinig tot geen massa met per definitie een gebrekkige geluidsisolatie tot gevolg.
De dakpannen zitten vol luchtlekken en spelen qua geluidsisolatie geen enkele rol.
Het onderdak bestaat idealiter uit harde houtwolplaten die nog enige massa hebben, maar die kom je helaas zelden tot nooit tegen.
Onderdaken bestaan meestal uit:
- een folietje
- cementvezelplaten (al dan niet asbesthouden) die vol luchtlekken zitten
- kunstofplaten
- soms zelfs geen onderdak
Een massa/veer/massa-systeem ontwerpen vereist uiteraard 2 massa's en als je maar 1 massa hebt lukt dat simpelweg niet. Ik heb er bij mijn eigen dak het beste van gemaakt maar het hellend dak in de logeerkamer is akoestisch geen topper.
Dakvlakramen
Omwille van het zomercomfort heb je echt wel buitenzonnewering nodig. Een zonnewering op basis van een zonnesensor die automatisch naar beneden gaat is in mijn ogen de meerkost waard.
De lekdichte aansluiting is een absolute vereiste. Ikzelf ben naar na het vertrek van de dakwerkers nog meer dan een dag een bezig geweest. Het moet vooruit gaan bij die mannen en de luchtdichting goed doen is vaak een prutswerk en wordt verwaarloosd.
Check op de TF van de ramen wat de RAtr is. De RAtrvan het raam zul je zelden tot nooit vinden, maar wel die van het glas.
RAtr op zich staat zelden tot nooit op de technische fiches vermeld maar dit is Rw + de spectrale adaptatieterm voor geluid met een belangrijke laagfrequente component Ctr.
Als er op de fiche van het glas staat Rw (C,Ctr) = 36 dB (-3,-5) dan is RAtr gelijk aan 35 +(-5) =31 dB.
Hoe hoger RAtr hoe beter.
Sarkingdak = dak met isolatie aan de buitenkant (dus boven de houten balken)
Heb je een sarkingdak dan moet je rekening houden met de 2/3 - 1/3 regel als je nog een thermisch isolerend materiaal met geluidsabsorberende eigenschappen zoals glaswol of houtwol tussen de houten balken wil aanbrengen.
Ikzelf heb een sarkingdak bestaande uit 10 cm PIR, helaas wou de dakdekker niet met houtwolplaten werken waardoor ik een folietje als onderdak heb.
Ik heb nog 8 cm flexibele houtwol tussen de spanten geplaatst omdat ik maar 1/3 van de totale warmteweerstandswaarde aan de warme kant van de damprem mag houden om het dauwpunt niet te verleggen.
10 cm PIR met een lambda-waarde van 0.0233 W/mK resulteert in een warmteweerstand van 4,29 m²k/W. Als dit 2/3 van de warmteweerstand is dan is 1/3 van de warmteweerstand 2,14 m²K/W. Met een lambdawaarde van 0.036 W/MK stemt dit overeen met 7,8 cm flexibele houtwol.
De houtwol zit er vooral voor het zomercomfort. Alhoewel PIR supergoed is om in de winter de warmte binnen te houden is het totaal ongeschikt om in de zomer de warmte buiten te houden.
Veelgebruikte isolatiematerialen in hellende daken zoals PIR en glaswol kunnen geen warmte vasthouden. Biologische isolatiematerialen zoals houtwol, vlas, gras, cellulose,... kunnen dat wel. Hierdoor komt de warmte pas veel later binnen in de zomer wat ervoor zorgt dat binnen het verschil tussen het warmste moment van de dag en het koudste moment van de dag beperkt blijft.
Biologische isolatiematerialen gaan wel het verschil niet maken op vlak van zomercomfort als er geen zonnewering op de velux zit.
Bij ons komen vooral de trainingsvluchten vanop de luchthaven van Oostende boven ons dak (laag en meerder keren na elkaar). Om het plaatmateriaal, gipsvezelplaten in ons geval, lost te koppelen van de dakstructuur heb ik de metalen veerregel RB66 van Gyproc gebruikt.
Meer info: https://pro.gyproc.be/nl/producten/veerregel-rb66
Ik heb de ontkoppeling niet verder doorgedreven omdat ik met een folietje als onderdak toch geen geluidsisolerende topper van het dak kan maken.
Ik heb niet alleen de gipsvezelplaten gebruikt omdat ik een groene jongen ben maar ook omwille van het zomercomfort. Gipskartonplaten (Gyproc in de volksmond) kunnen in tegenstelling tot gipsvezelplaten geen warmte bufferen.
Meer info: https://www.fermacell.be/be/producten/gipsvezelplaten/gipsvezelplaten
Plat dak
Opmerkingen idem sarkingdak.
Natuurlijke ventilatie via roosters
Iedereen kent wel ventilatieroosters in de ramen maar er kan geen sprake zijn van echte ventilatie als niet zowel aanvoer van verse buitenlucht als afvoer van vervuilde binnenlucht gebeurd.
Met enkel een rooster in het raam zal afhankelijk van de windrichting of binnenlucht naar buiten gezogen worden of buitenlucht naar binnen geperst worden.
Als je in de repetitieruimte in 2 tegenover elkaar gelegen gevels roosters aanbrengt zodat er zowel aan- als afvoer is dan heb je een natuurlijk ventilatiesysteem.
Ventilatierooster in de ramen maken het wel onmogelijk om een dubbel raam te voorzien om de geluidsuitstraling naar buiten te beperken. Lees meer in de rubriek geluidsuitstraling naar de buitenomgeving.
Je kunt ventilatieroosters wel vervangen door suskasten. Een suskast is een kast waardoor de ventilatielucht moet. Deze kast waardoor de ventilatie lucht heen moet stromen is langs binnen bekleed met geluidsabsorberend materiaal. Door "chicanes" te voorzien botst de lucht meerdere keren tegen het geluidsabsorberend materiaal waardoor het geluid gedempt wordt.
Bron: https://id.pinterest.com/pin/693554411371070038/
Het is de kracht van de wind die het debiet van de ventilatie gaat regelen. Als er nauwelijks wind is dan kun je onvoldoende ventileren.
De eerste versie van deze pagina is op 8 oktober 2025 gepubliceerd. Deze pagina wordt de komende dagen/weken verder afgewerkt en bijgeschaafd.
Mechanische ventilatie
De eerste versie van deze pagina is op 8 oktober 2025 gepubliceerd. Deze pagina wordt de komende dagen/weken verder afgewerkt en bijgeschaafd.
ondernemingsnummer BE0692.802.011
Copyright geluidsisolatiedokter.be 2026. All rights reserved.
